Porselein is in bijna elk huishouden te vinden. Het is niet weg te denken uit ons dagelijks leven, omdat we het voor de meest uiteenlopende dagelijkse producten gebruiken. Meestal komen we het tegen in de vorm van servies. Maar hoe wordt porselein eigenlijk gemaakt? Ontdek hier alles over de herkomst, eigenschappen en verzorging van deze klassieker.
Porseleinen servies en meer – dit moet je weten:
- Deze eigenschappen maken porselein bijzonder
- Hoe wordt porselein gemaakt? Herkomst en productie van het materiaal
- Van badkamer tot keuken: het dagelijks gebruik van porselein
- Onderhoudstips: zo reinig je porseleinen servies juist
- Veelgestelde vragen
1. Deze eigenschappen kenmerken porselein
De duidelijke kenmerken zijn het sterk glanzende oppervlak en de zuiver witte kleur. Porselein is, als je het tegen een lichtbron houdt, licht transparant. Bovendien is het extreem stevig en houdt het een belasting van tot wel vijf ton vol – een belangrijke eigenschap voor de horeca. Porselein geleidt geen stroom, daarom wordt het als isolator gebruikt, bijvoorbeeld voor hoogspanningsinstallaties. En het materiaal heeft op de schaal van Mohs een hardheid van 8: ondanks al zijn breekbaarheid is porselein natuurkundig gezien dus harder dan staal. Vanwege deze praktische eigenschappen wordt porselein op veel verschillende gebieden toegepast.
Porselein - het juiste materiaal voor servies
Het hygiënisch gladde en bestendige glazuur maakt porselein tot het ideale materiaal voor servies, dat onaantastbaar is voor zuren. Servies van porselein is eenvoudig en volledig te reinigen van eten- en drankresten. Het materiaal is zowel snij- als krasvast, en geur- en smaakneutraal. Bovendien kan het de warmte van gerechten beter en langer vasthouden dan bijvoorbeeld metaal of glas. Al deze eigenschappen maken porselein tot de optimale metgezel in de keuken.
[[[SLIDER|5-130188|6-115274|7-120605]]]
Mag mijn porselein in de oven?
In principe is het materiaal vuurvast, dus 200 of 250 graden Celsius in de oven kan porselein niets doen. Hoogwaardig servies van gerenommeerde fabrikanten mag dus in de oven. Bij minder hoogwaardig servies kunnen porseleinen borden of kopjes in de oven bij grote hitte scheurtjes krijgen of zelfs barsten. Let dus altijd op de aanwijzingen van de fabrikant. Hetzelfde geldt voor gebruik in de magnetron. Porselein is weliswaar zeer bestendig, maar niet oneindig belastbaar. Als je een porseleinen schaal uit de vriezer haalt, moet je deze niet meteen in de oven schuiven. Zulke extreme temperatuurschommelingen doorstaat ook porselein niet.
2. Hoe wordt porselein gemaakt?
Porselein behoort tot de familie van keramiek en bestaat uit porseleinaarde, kaolien genoemd, kwarts en veldspaat – deze worden gemengd, gevormd en vervolgens gebakken. Afhankelijk van de verhouding tussen de drie mineralen onderscheidt men hardporselein en zachtporselein. Door een glazuur wordt het oppervlak gladgestreken.
Vaak wordt porselein voorzien van decoraties: dit kan zowel met gedrukte decorfolies als, zoals bij Royal Copenhagen, met bewerkelijk handgeschilderde motieven. Na het afsluitende bakproces verschillen de uiteindelijke kleuren sterk van de kleuren die daarvoor op het porselein zijn aangebracht.
[[[SLIDER|2-121743|3-127433|4-127431]]]
Van China naar Meißen – waar ontstond het porselein?
De naam porselein gaat terug op het Italiaanse woord 'porcellana', waarmee oorspronkelijk de kauriehoorn werd aangeduid. De schelp van deze zeeslak doet met haar gladde, glanzende huisje aan porselein denken.
Het materiaal heeft echter geen Europese oorsprong, maar werd ontwikkeld in China. Toen porselein in de 13e eeuw naar Europa werd geïmporteerd, hielden de Chinezen hun recept voor het Chinese zachtporselein voor zichzelf. Zo ontwikkelde Johann Friedrich Böttger, tijdens een poging om goud te maken, het Europese hardporselein. De manufactuur Meissen was de eerste fabrikant in Europa, veel andere volgden.
3. Van badkamer tot keuken: het dagelijks gebruik van porselein
Vanwege zijn positieve en veelzijdige eigenschappen wordt porselein op verschillende gebieden van ons dagelijks leven toegepast. We komen het tegen in de badkamer in de vorm van een wastafel of een tegel. Als decoratief of verzamelbeeldje vinden we porselein terug in de vitrinekast en als vaas of sieraad verfraait het onze dag. Een opbergmogelijkheid biedt Lyngby Porcelæn met zijn snoeppot met geribbelde structuur. Het Bjørn Wiinblad porseleinen beeldje is verkrijgbaar passend bij de vier seizoenen. Ook zijn er bijzondere designs zoals de Fitting #3 tafellamp in porseleinen design.
Vooral bekend is voor ons het gebruik van porselein als servies. Minimalistische designs vind je bij Kahla of Rosenthal. Het Thomas-porselein is modern, functioneel en kleurrijk. Naast het klassieke servies vind je handgeschilderd porselein met speels decor van Royal Copenhagen. Het waarschijnlijk bekendste en oudste design van het merk is het Musselmalet-decor met sierlijke versieringen in het typische kobaltblauw, dat tegelijk model stond voor de erop volgende designs. Of het nu klassiek, kleurrijk of speels is, de talloze vormen en decors bieden veelzijdige mogelijkheden om jouw ruimtes stijlvol en individueel in te richten.
4. Hoe porseleinen servies reinigen?
Met een speciaal poetsmiddel kun je het oppervlak verzegelen en de mooie glans lang behouden. Wastafels, badkuipen en andere onderdelen van porselein kunnen door vochtig afvegen en een mild reinigingsmiddel weer in nieuwe glans stralen.
Kalkvlekken zijn te verwijderen met een doekje en verdund azijnreinigingsmiddel of citroensap. Wrijf het servies of de wastafel vervolgens droog, zodat de kalkvlekken niet terugkomen. Een milieuvriendelijke en effectieve maatregel om je porselein zorgvuldig te onderhouden.
Mag mijn porselein in de vaatwasser?
Bij porseleinen servies moet je altijd letten op de aanwijzingen van de fabrikant, niet alles kan of moet in de vaatwasser worden gereinigd. Echt porselein is stabiel en duurzaam en mag bijvoorbeeld op het zachte programma in de vaatwasser. Helaas kunnen bij kwetsbare en dunne materialen randen en decors breken of vervagen. Waardevolle verzamelkopjes, vazen of sierborden zijn kwetsbaar en de reinigingstabletten zouden het materiaal kunnen aantasten. Daarom moet je deze altijd voorzichtig met de hand afwassen.
5. Veelgestelde vragen over porselein
Hoe herken ik porselein?
Houd je stuk tegen het licht: hoogwaardig porselein oogt in het licht licht transparant en heeft dankzij het glazuur een esthetische glans.
Wat is het verschil tussen porselein en keramiek?
Porselein is een subtype van keramiek. Terwijl keramiek voornamelijk bestaat uit grove kleisoorten, bestaat porselein voornamelijk uit de porseleinaarde kaolien. Hierdoor krijgt porselein zijn typische eigenschappen: in tegenstelling tot keramiek is porselein licht doorschijnend, lichter dan voorwerpen van klei en minder gevoelig voor stoten of klappen, omdat het door het hoge kaoliengehalte heel hard is.
Wie servies van porselein koopt, investeert veel geld. Meestal komt dit alleen bij bijzondere gelegenheden op tafel. Eenvoudig keramisch servies wordt elke dag gebruikt en is niet zo duur. Keramiek gaat echter sneller kapot en kan al bij een klein ongelukje versplinteren.
Hoe herken ik de waarde van mijn porselein?
De waarde van een porseleinen stuk inschatten is voor een leek niet eenvoudig. Porselein is voorzien van een bepaald merkteken, waaruit conclusies te trekken zijn over de fabrikant, de serie of het productiejaar. Oud merkporselein is bijvoorbeeld zeer waardevol. Belangrijk is ook de staat: hoe beter het bewaard is gebleven, hoe waardevoller het porselein is. Zowel online als bij antiekhandelaren vind je particulieren of bedrijven die de waarde kunnen inschatten.
Waarom wordt porselein ook wel wit goud genoemd?
Vroeger beweerden veel mensen goud te kunnen maken. Daaronder ook Johann Friedrich Böttger. In plaats van goud ontdekte hij samen met Ehrenfried Walther von Tschirnhaus hoe porselein gemaakt kon worden. Daarom wordt het ook wel wit goud genoemd.
Waarom hebben porseleinen kopjes aan de onderkant een inkeping?
Bij gebruik in de vaatwasser dient de inkeping om het water af te laten lopen, zodat het zich niet ophoopt op de bodem.
