Stefan Thoma is restaurator uit passie. Uit een hobby en de voorliefde voor designklassiekers ontstond acht jaar geleden een professionele samenwerking met Vitra, met als doel de authenticiteit van de ontwerpen te behouden en hun functie te herstellen.
We bezochten de restaurator in zijn werkplaats en spraken met hem over de fascinatie voor het levenswerk van Charles & Ray Eames, de grootste uitdagingen in zijn dagelijkse werk en de bijzonderheden van de nieuwe Fiberglass Chairs.
Meneer Thoma, u behoort tot een van de weinige door Vitra geautoriseerde restauratoren. Hoe bent u in dit beroep terechtgekomen?
Op zoek naar een contrast in mijn huis begon ik inmiddels meer dan 25 jaar geleden klassiekers op te knappen. Al snel werd er een hobby van en leverde het me positieve reacties op uit de familie- en vriendenkring. Dat sterkte me om me intensiever bezig te houden met de klassiekers en het levenswerk van Charles & Ray Eames en Vitra.
De professionele samenwerking met Vitra begon ongeveer 8 jaar geleden, enerzijds vanwege klantvragen over de waardebehoudende opknapbeurt van klassiekers, anderzijds door mijn werk als expert voor kunst- en designklassiekers.
Wat fascineert u aan de stukken van Charles en Ray Eames, wat maakt de producten zo bijzonder?
Het is de lichtheid en het comfort van de meubelontwerpen, de constructie met het technische samenspel van de verschillende materialen. Het 'minder is meer', het doordachte, het geniale van deze objecten. In de basisprincipes van de ontwerpen van Charles en Ray Eames zijn er tot op vandaag geen 'waardige' benaderingen voor verbeteringen!
Waarom vindt u het belangrijk om altijd voor het originele product te kiezen? Krijgt u ook aanvragen voor het opknappen van namaakproducten?
Een origineel is samen door de ontwerper en de geautoriseerde fabrikant ontwikkeld en serierijp gemaakt. Alleen zij hebben de kennis en know-how over dit object, waardoor het altijd het echt waardevolle artefact zal blijven.
We krijgen ook aanvragen voor het opknappen van namaakproducten. Het komt zelfs voor dat de klant zich daar niet eens bewust van was. We geven hier voorlichting, maar we wijzen opdrachten wel af: naast andere criteria heeft het geen zin om hoogwaardig vakmanschap te investeren in een vervalsing. Want een vervalsing blijft nu eenmaal altijd een vervalsing.
U bent begonnen met een Fiberglass Chair. Nu wordt de klassieker weer door Vitra geproduceerd. Welke kwaliteiten schrijft u toe aan het materiaal?
Dat is duurzaamheid in perfectie: de Fiberglass Chair kan zelfs na decennia van gebruik weer worden opgeknapt en verder gebruikt worden – beter kan het waarschijnlijk niet.
In hoeverre verschillen de oude Fiberglass Chairs van een nieuwe Fiberglass Chair?
De nieuwe Fiberglass Chair is aangepast aan de omstandigheden van deze tijd. Zo voldoen zithoogte en hellingshoek van de zitpositie aan de huidige behoeften. Dat geldt ook voor de materialiteit en de productieprocessen, die voldoen aan de huidige ontwikkelingsstandaarden en milieueisen.
In principe zijn de Fiberglass Chairs hetzelfde gebleven. Vitra is er zelfs in geslaagd om het oorspronkelijke ontwerp van Eames op te pakken: de stabiliteit van de fiberglass-schaal werd bereikt via de vormgeving en materialiteit en niet bijvoorbeeld door een dikkere wanddikte. Dit kwaliteitskenmerk komt de zitschaal ten goede: hij is enigszins transparant en behoorlijk licht, wat overeenkomt met de oorspronkelijke intenties van de Eames.
De verbindingselementen tussen schaal en onderstel, de zogenaamde shockmounts, zijn eveneens verder ontwikkeld. Daardoor wordt de stoel nog duurzamer.
Een ander zwaartepunt van uw dienstenpakket is de restauratie van lounge chairs. Welk centraal aspect staat hierbij voor uw klanten voorop?
Het werk aan de objecten die ons voor restauratie worden toevertrouwd, wordt bepaald door drie factoren die elkaar wederzijds beïnvloeden: behoud van authenticiteit, herstel van functie en bruikbaarheid, waardebehoud.
Uw werkplaats oogt uitstekend georganiseerd en uitgerust. Waar komt het naast deze basis voor goed vakmanschap nog op aan?
Heel vaak is een restauratieobject een stuk familiegeschiedenis met bijbehorende emotionele en ideële achtergrond. Het is voor de klanten en voor ons heel belangrijk om deze aspecten te doorgronden en mee te nemen in het restauratiewerk.
Daarnaast is er natuurlijk ook werk aan jongere objecten, bijvoorbeeld vanwege verhuisschade of schade die ontstaat door onjuist gebruik, zoals op de armleuningen zitten, waar deze niet voor bedoeld zijn.
Wat was de grootste schade aan een lounge chair die u heeft gerepareerd? En weet u hoe deze schade is ontstaan?
Een bijzonder in het oog springend geval was dat van een lounge chair van een klant uit Zuid-Frankrijk. Een daar gevestigd stoffeerbedrijf had, tot ontzetting van de klant, de constructie en stoffeertechniek van de lounge chair heel vrij geïnterpreteerd – en de leren bekleding zonder pardon met zilveren stoffeernagels rondom van buitenaf op de kostbare palissanderschalen genageld.
Happy end: de lounge chair kon door ons gered worden.
Wat zijn de grootste uitdagingen in uw dagelijkse werk en wat de grootste vreugdes?
De grootste uitdaging en tegelijk het belangrijkste in ons dagelijkse werk is het betrekken van de persoon die de klassieker vaak al tientallen jaren gebruikt, bij het restauratieproces. Dat kan ook iemand zijn die het object heeft geërfd en het vertrouwd verzorgd wil weten.
Het begeleiden van de afzonderlijke stappen in het restauratieproces, samen met het team op zoek gaan naar de beste oplossingen en aan het einde de perfect opgeknapte klassieker voor je hebben: dat geeft enorm veel plezier. Nog groter wordt dat met de bevestiging die klanten uiten wanneer ze hun schat weer – in de dubbele betekenis van het woord – in bezit hebben genomen.
Hartelijk dank, meneer Thoma, voor uw tijd en de boeiende inkijk in uw werk.
www.stefanthoma.com
